در دنیای تجارت بینالملل، آشنایی با اصطلاحات و قواعد استاندارد، نقش مهمی در کاهش ریسک و شفافسازی وظایف میان خریداران و فروشندگان دارد. یکی از مهمترین مجموعههای این اصطلاحات، اینکوترمز (Incoterms) است که توسط اتاق بازرگانی بینالمللی (ICC) تدوین شده است. اینکوترمز، وظایف، هزینهها و مسئولیتهای طرفین قرارداد را مشخص میکند و به همین دلیل، دانستن آن برای تمامی فعالان حوزه صادرات و واردات ضروری است.
اینکوترمز چیست؟
کلمهی Incoterms مخفف عبارت International Commercial Terms به معنی «شرایط بازرگانی بینالمللی» است. این مجموعه قوانین برای اولین بار در سال 1936 معرفی شد و آخرین نسخه آن در سال 2020 به روزرسانی گردید. هدف اصلی اینکوترمز، تعیین مرز دقیق مسئولیتها در حملونقل کالا و انتقال مالکیت ریسک میان خریدار و فروشنده است.
دستهبندی اصلی اینکوترمز
اصطلاحات اینکوترمز بر اساس محل تحویل و تقسیم مسئولیت، به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
اصطلاحات مربوط به هر نوع شیوه حمل (مانند EXW، FCA، CPT، CIP، DAP، DDP و غیره).
اصطلاحات مخصوص حمل دریایی و آبی (مانند FAS، FOB، CFR، CIF).
اصطلاحات پرکاربرد اینکوترمز
در ادامه به برخی از رایجترین اصطلاحات اینکوترمز اشاره میکنیم:
EXW (Ex Works – تحویل در محل کار): فروشنده کالا را در محل تولید یا انبار خود تحویل میدهد و تمامی هزینهها و ریسکها از آن نقطه به عهده خریدار است.
FOB (Free On Board – تحویل روی عرشه کشتی): فروشنده مسئول تحویل کالا روی کشتی در بندر مبدا است و پس از آن، ریسک به خریدار منتقل میشود.
CIF (Cost, Insurance and Freight – هزینه، بیمه و کرایه): فروشنده علاوه بر تحویل کالا روی کشتی، هزینه حمل و بیمه تا بندر مقصد را پرداخت میکند.
DDP (Delivered Duty Paid – تحویل در مقصد با پرداخت حقوق گمرکی): حداکثر تعهد فروشنده را نشان میدهد؛ فروشنده موظف است کالا را در مقصد نهایی و پس از انجام تمام امور گمرکی تحویل دهد.
FCA (Free Carrier – تحویل به حملکننده): فروشنده کالا را به حملکنندهای که خریدار معرفی کرده، تحویل میدهد.
اهمیت آشنایی با اینکوترمز
استفاده درست از اینکوترمز باعث میشود:
اختلافات حقوقی میان خریدار و فروشنده کاهش یابد.
هزینههای اضافی ناشی از سوءتفاهم به حداقل برسد.
مسئولیتها و ریسکها بهطور شفاف مشخص شوند.
اعتماد میان شرکای تجاری افزایش یابد.
نتیجهگیری
با توجه به گستردگی تجارت بینالملل، آشنایی با اصطلاحات اینکوترمز برای هر بازرگان، واردکننده یا صادرکننده امری حیاتی است. انتخاب صحیح اصطلاح اینکوترمز در قراردادها، میتواند مسیر همکاریهای تجاری را هموار کرده و از بروز بسیاری از مشکلات جلوگیری کند.